Methi ki kheti: સપ્ટેમ્બરનો ત્રીજો અઠવાડિયો શરૂ થતા જ તાપમાનમાં હળવી ઠંડક આવવા લાગે છે, જે મેથીની ખેતી માટે સૌથી યોગ્ય સમય માનવામાં આવે છે। આ ઋતુમાં મેથીની વાવણી કરવાથી સારી ઉપજ સાથે ખેડૂતોને વધુ નફો પણ મળે છે। મેથી એક ઝડપથી ઉગતી લીલી પાંદડાવાળી શાકભાજી છે, જેનો ઉપયોગ શિયાળામાં શાકભાજી અને મસાલા તરીકે મોટા પાયે થાય છે, એટલા માટે તેની માંગ પણ વધારે રહે છે।
મેથીની સુધારેલી જાતો અને ઉપજ
મેથીની સુધારેલી જાતો અને ઉપજ વિશે કૃષિ નિષ્ણાતો કહે છે કે યોગ્ય જાત પસંદ કરવાથી ખેડૂત ઓછા સમયમાં વધુ કાપણી કરી શકે છે। હિસાર સુવર્ણા જાતમાંથી પ્રતિ હેક્ટર આશરે 80 ક્વિન્ટલ લીલા પાંદડાની ઉપજ થાય છે। પૂસા અર્લી બંછીંગ જાત ડાઉની ફૂગ સામે રોગપ્રતિકારક છે અને ત્રણથી ચાર વખત સુધી કાપણી કરી શકાય છે, જેના કારણે 100 થી 120 ક્વિન્ટલ સુધી લીલા પાંદડા મળે છે। પૂસા કસૂરી જાતમાંથી પાંચથી સાત વખત કાપણી થાય છે અને તે 80 થી 90 ક્વિન્ટલ સુધી ઉત્પાદન આપે છે। તે જ રીતે પંત રાગિની અને હિસાર સોનાલી પણ ખેડૂતોની મનપસંદ જાતોમાં ગણાય છે।
ખેતરની તૈયારી અને વાવણી પદ્ધતિ
મેથીની વાવણી કરતા પહેલાં ખેતરની ઊંડી જોતરણી કરીને તેને સમતલ કરવું જરૂરી છે। અંતિમ જોતરણી દરમ્યાન માટીમાં સારી રીતે સડી ગયેલી ખાદ્યખાતર અથવા વર્મીકમ્પોસ્ટ ભેળવવું જોઈએ। માટીને ટ્રાઇકોડર્માથી સારવાર કરવાથી પાકને રોગોથી બચાવી શકાય છે। વાવણી માટે 1 મીટર પહોળી અને 15 થી 18 સેન્ટીમીટર ઊંચી ક્યારી બનાવીને મેથી વાવવામાં આવે છે, જેના કારણે છોડની વૃદ્ધિ સારી થાય છે અને ઉપજ પણ વધુ મળે છે।
